Czas pracy kierowców po zmianach

Zamieszczono: 2009/08/03, Patryk Gust

Pracodawcy zawodowych szoferów mogą teraz wybrać sposób ewidencjonowania ich aktywności zawodowej. Trudniej jednak będzie zorganizować im zadania nocą. A wszystko to za sprawą ostatniej nowelizacji przepisów.

ŁUKASZ PRASOŁEK

Czas pracy kierowców to jedna z trudniejszych części prawa pracy. Tyle jest bowiem przepisów dotyczących poszczególnych przewozów, że nawet kolejne zmiany nie poprawiają sytuacji firm przewozowych, a często dostarczają kolejnych problemów interpretacyjnych.

Kilka regulacji...

Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (DzU nr 92, poz. 879 ze zm., dalej ustawa o kierowcach) to w Polsce podstawowy akt prawny dotyczący tej grypy zawodowej.  Prócz niej w przewozach wykonywanych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony lub przystosowanymi do przewozu więcej niż dziewięciu osób (licząc łącznie z kierowcą) musimy jednak stosować jeden z dwóch aktów regulujących czas prowadzenia pojazdu. Ich zastosowanie będzie zależało od trasy przewozu. W przewozach wykonywanych chociaż w części  poza obszarem UE będzie to suma AETR, a przewozach unijnych ( a więc także krajowych) rozporządzenie WE nr 561/2006.

Przy rozliczaniu czasu pracy trzeba się będzie jeszcze posiłkować przepisami kodeksu pracy, gdyż te kwestie nie zostały u kierowców odrębnie regulowane. Aby się po tych regulacjach swobodnie poruszać, należy mieć chociaż podstawową wiedzę o transporcie drogowym. Ustawa o kierowcach odsyła bowiem w zakresie niektórych definicji do ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (DzU z 2007r. nr 125, poz.874 ze zm.).

Według nowych zasad...

28 czerwca br. Weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy o kierowcach, która wprowadza dwie ważne zmiany. Jedna z nich jest z całą pewnością ułatwieniem dla firm transportowych, druga niestety utrudni im bieżącą działalność. Chodzi tu o ograniczenie pracy szoferów w związku z pracą w porze nocnej.

Korzystna modyfikacja polega na liberalizacji zasad prowadzenia ewidencji czasu pracy przez zatrudniających kierowców. Od tego dnia mogą oni wybrać formę prowadzenia ewidencji czasu pracy. Zgodnie z art. 25 ustawy o kierowcach mogą nią być:

·         Zapisy na wykresówkach,

·         Wydruki danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

·         Pliki pobrane z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

·         Inne dokumenty potwierdzające czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności (np. karty drogowe),

·         Rejestry opracowane na podstawie wymienionych dokumentów.

W praktyce w związku z formą ewidencji czasu pracy pojawiają się pytania. Czy należy ją prowadzić w stosunku do kierowców zatrudnionych w zadaniowym czasie pracy oraz otrzymujących ryczałty za nadgodziny lub za pracę w nocy?

Art. 25 ustawy o kierowcach przed zmiana stanowił wprost, że również wobec nich należy prowadzić ewidencję czasu pracy, podczas w kodeksie pracy niema obowiązku ewidencjonowania godzin pracy dla takich zatrudnionych (art. 149§2 k.p.). Jednak regulacja ustawy o kierowcach jest zupełna i nie należy się w tym zakresie posiłkować zasadami kodeksowymi. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy o kierowcach przepisy kodeksowe stosuje się do szoferów tylko w zakresie nieregulowanym ustawą. Należy więc przyjąć, że art. 25 ustawy, mimo zmiany od 28 czerwca 2009r., nadal nakazuje pracodawcom prowadzić ewidencję dla każdego kierowcy bez względu  na system czasu oracy, w jakim on pracuje, i na sposób wynagrodzenia pracy w godzinach nadliczbowych czy przypadającej w porze nocnej.

Jakie informacje...

Kolejna wątpliwość, jaka wiąże się z formą ewidencji czasu pracy, to rodzaje informacji, jakie musi ona zawierać. U zwykłych pracowników reguluje to rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposoby prowadzenia akt osobowych (DzU nr 62, poz. 286 ze zm., dalej rozporządzenie w sprawie dokumentacji pracowniczej).

Zgodnie z jego paragrafem 8 powinna ona obejmować:

·         pracę w poszczególnych dobach ) w tym niedziele, święta i w nocy),

·         pracę w godzinach nadliczbowych,

·         pracę w dni wolne od pracy wynikające z pięciodniowego tygodnia pracy,

·         dyżury,

·          urlopy i zwolnienia od pracy,

·          inne usprawiedliwione i nieusprawiedliwione nieobecności w pracy.

Rozporządzenie to zostało jednak wydane na podstawie kodeksu pracy, a nie ustawy o kierowcach. Należy więc przyjąć, że nie będzie ono także miało zastosowanie do szoferów ze względu na zupełną regulację problematyki ewidencji czasu pracy. Oznacza to, że zakres elementów obligatoryjnych ewidencji będzie ściśle powiązany z rodzajami zapisywanych przez tachografy okresów aktywności kierowców. Będą nimi: czas prowadzenia pojazdu, inne prace, okresy dyspozycji oraz przerwy i odpoczynki.

U szoferów małych pojazdów, gdzie nie muszą być montowane tachografy, ewidencją może być inny dokument, który potwierdza czas pracy i rodzaje wykonywanych czynności przez szoferów, a więc który musi zawierać elementy takie, jak te rejestrowane przez tachograf.

Ewidencja jak dotychczas...

Ostatnim sposobem jeśli chodzi o wygląd ewidencji czasu pracy, jest rejestr prowadzony na podstawie innych dokumentów. A będzie to nic innego, jak dotychczasowa ewidencja czasu pracy. Tu jednak pojawia się pytanie, czy taka ewidencja powinna wyodrębnić pracę w nadgodzinach, pracę w nocy, niedziele i święta. A może wystarczy, że wpiszemy w niej godziny pracy w poszczególnych dniach z rozbiciem ich na : jazdę, inną pracę, dyspozycję i wyodrębniając czas przerw? Jednak biorąc pod uwagę opisane już rodzaje ewidencji czasu pracy i informacje, jakie będą one zawierały, niema podstaw do takich żądań. Skoro w artykule 25 ustawy o kierowcach niema wymagań co do wglądu takich rejestrów , a nie ma wymagań co do wyglądu takich rejestrów, a nie zawiera on także odwołania do paragrafu 8 rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej, to oznacza, że wygląd rejestru pozostawiono pracodawcom. Jedyne informacje obowiązkowe w tym zakresie to te, które zarejestrował by tachograf, czyli rodzaje aktywności kierowcy. Za taką argumentacją przemawia jeszcze zmiana artykułu 28 ust. 1 ustawy o kierowcach od 28 czerwca 2009r. Wcześniej przepis ten odwoływał się wprost do art. 298 1k.p. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej. Zatem ewidencja czasu pracy kierowcy musiała zawierać wszystkie elementy wynikające z paragrafu 8 rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej. Co więcej przepis ustawy o kierowcach był bardziej rygorystyczny od regulacji kodeksowej, wymagając wprowadzenia ewidencji  w rozliczeniu dobowym, tygodniowym i dla przyjętego okresu rozliczeniowego. Obecnie art. 25 ust.1 ustawy o kierowcach wymienia pięć form, w jakich można prowadzić ewidencję czasu pracy. Należy więc uznać, że samodzielnie i całościowo reguluje problematykę ewidencji czasu szoferów.

Źródł:db.Rzeczpospolita